چرا جنگ جهانی دوم آغاز شد؟ جنگ جهانی دوم، مرگبارترین درگیری مسلحانه تاریخ بشر بود جنگی که در کمتر از شش سال، تقریباً هر گوشهای از کره زمین را درگیر خودش کرد. اما این فاجعه، از یک نقطه واحد یا یک تصمیم ناگهانی شروع نشد؛ ریشههایش را باید در تصمیماتی جستوجو کرد که دو دهه پیش از آن، در پایان جنگ جهانی اول، گرفته شده بودند. علت جنگ جهانی دوم چه بود؟ اگر بخواهیم علت اصلی جنگ جهانی دوم را
حکومتهای ایران از ایلام تا جمهوری اسلامی ، تاریخ کامل سلسلهها و دولتهای ایران حکومت های ایران : وقتی میگوییم «تاریخ ایران»، واقعاً از چه چیزی حرف میزنیم؟ یک خط ممتد از پادشاهی که هزاران سال طول کشیده، یا مجموعهای از حکومتهای جدا از هم که فقط جغرافیایشان مشترک بوده؟ پاسخ، جایی وسط این دو است -و همین، تاریخ ایران را هم پیچیده میکند هم جذاب. تاریخ حکومتهای ایران از کجا آغاز میشود؟ اگر از ده نفر بپرسید تاریخ ایران
بزرگترین پادشاهان تاریخ باستان: شش حاکمی که نقشه دنیا رو تغییر دادن تصور کنید یه نفر، بدون هواپیما، بدون تلفن، حتی بدون نقشهی دقیق، امپراتوریای میسازه که از یه سر قاره تا سر دیگهش امتداد داره — و همهی این کار رو با اسب، پیادهنظام، و چند تا نامهرسان انجام میده. حالا تصور کنید این اتفاق نه یکبار، بلکه چند بار، توی نقاط مختلف دنیای باستان، تقریباً همزمان با هم افتاده. این دقیقاً داستان شش پادشاهیه که ما امروز بررسی
متحدین در جنگ جهانی دوم: چطور آلمان، ایتالیا و ژاپن به هم رسیدند و چرا شکست خوردند متحدین (که در منابع انگلیسی «نیروهای محور» یا Axis Powers نامیده میشوند) اتحادی نظامی بین آلمان نازی، ایتالیای فاشیست و امپراتوری ژاپن بود که در جریان جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵) در برابر متفقین قرار داشت. این اتحاد از دل چند پیمان دوجانبه در نیمه دوم دهه ۱۹۳۰ شکل گرفت و در سپتامبر ۱۹۴۰ با امضای پیمان سهجانبه رسمیت یافت. متحدین در
انقلاب فرانسه: وقتی آزادی به گیوتین ختم شد سال ۱۷۹۴. زنی که زمانی ملکهی فرانسه بود، با دستهای بسته روی یه گاری چوبی نشسته و از میون جمعیتی که بهش فحش میدن، به سمت میدونی میره که قراره سرش از تنش جدا بشه. اما ماری آنتوانت، تنها قربانی این داستان نیست؛ چند ماه بعد، همون مردی که این انقلاب رو به نام «آزادی، برابری، برادری» رهبری کرده بود و دستور صدها اعدام رو امضا کرده بود، خودش هم روی همون
اتحاد جماهیر شوروی: تاریخ کاملِ ابرقدرتی که یکشبه از نقشه محو شد اتحاد جماهیر شوروی یک کشور فراقارهای و کمونیستی بود که در سال ۱۹۲۲ از دل انقلاب روسیه شکل گرفت و از ۱۵ جمهوری تشکیل میشد؛ از روسیه و اوکراین گرفته تا قزاقستان و تاجیکستان. این کشور برای نزدیک به هفتاد سال، یکی از دو ابرقدرت جهان در کنار آمریکا بود، اما در ۲۵ و ۲۶ دسامبر ۱۹۹۱، بهدلیل ترکیبی از رکود اقتصادی، اصلاحات ناکام گورباچف و رشد ناسیونالیسم
جمهوری روم: داستان ۵۰۰ سالی که پایههای تمدن غرب رو ساخت جمهوری روم یه نظام سیاسی بود که از سال ۵۰۹ پیش از میلاد، بعد از سرنگونی آخرین پادشاه روم، در شهر روم شکل گرفت و تا سال ۲۷ پیش از میلاد که با به قدرت رسیدن اوگوستوس به امپراتوری روم تبدیل شد، دوام آورد. این نظام بر پایه تقسیم قدرت بین کنسولها، سنا و مجالس مردمی بنا شده بود و طی این پنج قرن، روم از یه شهر کوچک
امپراتوری روم پیش از تقسیم: داستان کاملی که به دو امپراتوری تبدیل شد تصور کن یه امپراتوری اونقدر بزرگه که یه نفر بهتنهایی نمیتونه ازش دفاع کنه — نه بهخاطر ضعف، بلکه چون فاصله بین مرزهاش، از اسپانیا تا بینالنهرین، بیشتر از چیزیه که یه ارتش بتونه بهموقع بهش برسه. این دقیقاً مشکلی بود که روم رو، بعد از هزار سال قدرت، مجبور کرد یه تصمیم بیسابقه بگیره: بهجای یک امپراتور، دو تا. این تصمیم، که قرار بود موقتی باشه،
امپراتوری روم غربی: داستان امپراتوریای که یه امپراتور مرغش رو بیشتر از پایتختش دوست داشت سال ۴۱۰ میلادی. سربازان ویزیگوت به رهبری آلاریک، بعد از سه روز غارت، دروازههای رم — شهری که ۸۰۰ سال کسی جرأت نکرده بود بهش دست بزنه — رو شکستن. خبر به دربار امپراتور، در شهر راونا، رسید. هونوریوس، امپراتور روم غربی ، با شنیدن این خبر وحشتزده شد و فریاد زد که غیرممکنه، چون او همین چند لحظه پیش «روما» رو دیده بود، زنده
امپراتوری بیزانس : روم شرقیای که هزار سال بعد از روم دووم آورد امپراتوری بیزانس، که بیشتر با اسم روم شرقی یا امپراتوری روم شرقی هم شناخته میشه، در واقع ادامهی مستقیم امپراتوری روم در شرق مدیترانه بود؛ از سال ۳۳۰ میلادی که کنستانتین بزرگ پایتختش رو به قسطنطنیه منتقل کرد، تا سال ۱۴۵۳ که این شهر به دست عثمانیها سقوط کرد. برخلاف روم غربی که در سال ۴۷۶ میلادی فروپاشید، روم شرقی برای بیش از هزار سال دیگه دووم
امپراتوری صفوی : داستان سلسلهای که ایران رو ساخت امپراتوری صفوی از سال ۱۵۰۱ تا ۱۷۳۶ میلادی بر ایران حکومت کرد و یکی از تأثیرگذارترین دورههای تاریخ ایران بهحساب میاد. صفویان تشیع دوازدهامامی رو به دین رسمی ایران تبدیل کردند، زبان فارسی و فرهنگ ایرانی رو احیا کردند، اصفهان رو به یکی از زیباترین شهرهای جهان تبدیل کردند، و برای اولین بار بعد از ۸۵۰ سال، ایران رو زیر یه حاکمیت بومی متحد کردند. میراث اونها هنوز هم توی هویت،
مصطفی کمال آتاتورک: مردی که یه امپراتوری شکستخورده را به یه جمهوری مدرن تبدیل کرد مصطفی کمال آتاتورک (۱۸۸۱–۱۹۳۸) بنیانگذار جمهوری ترکیه و اولین رئیسجمهورش بود. او از دل شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول، یه جنبش مقاومت ملی ساخت، ارتشهای اشغالگر را بیرون راند، و در عرض یه دهه کشوری را از ریشه متحول کرد — از خط نوشتاری تا لباس، از قانون تا موقعیت زنان. در دنیای مدرن، کمتر رهبری پیدا میشه که در مدت زمان اینقدر
امپراتوری سلوکی : وارثان اسکندر که شرق و غرب را به هم دوختند امپراتوری سلوکی (۳۱۲ تا ۶۳ قبل از میلاد) یکی از بزرگترین دولتهای دوران هلنیستی بود که توسط سلوکوس اول، یکی از ژنرالهای اسکندر مقدونی ، از دل تقسیم امپراتوری اسکندر ایجاد شد. این امپراتوری در اوج قدرتش از آناتولی تا مرزهای هند امتداد داشت و ایران، عراق، سوریه و بخشهایی از آسیای مرکزی را در بر میگرفت. سلوکیان میراثداران هم تمدن یونانی و هم تمدن هخامنشی بودند
ژولیوس سزار: مردی که جمهوری روم رو به زانو درآورد گایوس ژولیوس سزار (۱۰۰-۴۴ پیش از میلاد) یه ژنرال، سیاستمدار، و نویسندهی رومی بود که با فتح سرزمین گل، پیروزی در جنگ داخلی روم، و گرفتن عنوان «دیکتاتور مادامالعمر»، جمهوری روم رو به سمت امپراتوری سوق داد. او در ۱۵ مارس ۴۴ پیش از میلاد، در مجلس سنا، به دست گروهی از سناتورها از جمله بروتوس ترور شد. با اینحال، اسمش تا امروز زنده مونده: هم توی تقویمی که هنوز
ناپلئون بناپارت : از یه پسربچهی کورسیکایی تا مردی که اروپا رو به لرزه انداخت ناپلئون بناپارت (۱۷۶۹-۱۸۲۱) یه افسر توپخانهی کورسیکایی بود که در دل انقلاب فرانسه بالا اومد، در سال ۱۷۹۹ با یه کودتا قدرت رو گرفت، و در سال ۱۸۰۴ خودش رو امپراتور فرانسه اعلام کرد. اون بزرگترین امپراتوری اروپای قارهای بعد از شارلمانی رو ساخت، قانون معروف به «قانون ناپلئون» رو تدوین کرد که هنوز پایهی حقوق مدنی خیلی از کشورهاست، و بعد از شکست در
امپراتوری سلجوقی ؛ داستان چادرنشینهایی که ایران را دوباره ساختند امپراتوری سلجوقی یه حکومت ترک-فارسی بود که بین سالهای ۱۰۳۷ تا حدود ۱۱۹۴ میلادی بر بخش بزرگی از ایران، بینالنهرین، سوریه و آناتولی حکومت کرد. بنیانگذارش طغرلبیگ، از قبیله اوغوز، بود و در دوران اوج خودش زیر نظر ملکشاه و وزیرش نظامالملک، به یکی از بزرگترین امپراتوریهای قرون وسطی تبدیل شد. جالبه بدونی که با اینکه سلجوقیها از نظر قومیت ترک بودن، زبان و فرهنگ اداریشون کاملاً فارسی بود. چرا
کوروش بزرگ: داستان مردی که بزرگترین امپراتوری تاریخ رو ساخت کوروش دوم، معروف به کوروش بزرگ (حدود ۶۰۰ تا ۵۳۰ قبل از میلاد)، بنیانگذار امپراتوری هخامنشی بود — بزرگترین امپراتوری که جهان تا آن زمان دیده بود. او از یه پادشاهی کوچیک در پارس شروع کرد، ماد، لیدیه و بابل رو فتح کرد، و قلمروی از دریای اژه تا رود سند ساخت. دستاورد اصلیش فقط فتح نظامی نبود؛ کوروش روشی از حکومتداری معرفی کرد که به اقوام و ادیان مختلف
اهرام مصر: همهچیزی که باید بدونی — از روش ساخت تا تئوری فضاییها جواب کوتاه اهرام مصر مجموعهای از سازههای عظیم سنگی هستند که بین حدود ۲۷۰۰ تا ۱۵۰۰ قبل از میلاد توسط مصریان باستان ساخته شدند و اصلیترین کاربردشون مقبره فراعنه بود. بزرگترین و معروفترینشون هرم بزرگ جیزه است که برای فرعون خوفو حدود ۲۵۶۰ قبل از میلاد ساخته شد و تنها بازماندهی هفت عجایب دنیای باستانه. جواب کوتاه به سوال «چه کسی اهرام رو ساخت؟» اینه: مصریان عادی